gamyun.net'i doğru görüntüleyebilmek için tarayıcını güncellemelisin, güncelleyemiyorsan başka bir tarayıcıyı ücretsiz yükleyebilirsin.

BLOG

filan kes

05 Eylül 2026, 12.30
A- A+

İsimsizlerin Evrensel Adı:
Filankes İnsanlık tarihi boyunca dili şekillendiren en önemli ihtiyaçlardan biri, belirsizliği ifade edebilme arzusudur. Bazen bir hikaye anlatırken kahramanın kim olduğu önemini yitirir; bazen de toplumsal
 bir eleştiri yaparken hedefteki ismi açıkça zikretmekten kaçınırız. İşte tam bu anlarda, imdadımıza isimlerin yerini tutan ama kimseyi doğrudan incitmeyen gizemli kelimeler yetişir. Batı dillerinde karşımıza çıkan "John Doe" veya günlük Türkçedeki "falan kes", "falanca" ve "filan feşmekan" gibi kalıplar bu ihtiyacın birer ürünüdür. Ancak bu coğrafyanın dil zenginliğinde, bu kavramı en saf ve yalın haliyle karşılayan kelimelerden biri hiç şüphesiz "filankes"tir. Dilin Anonim Karakteri Kürtçede aktif olarak yaşayan ve bölge Türkçesinde de kendine yer bulan "filankes", kelime anlamıyla "falan kişi" demektir. O, hem herkesi kapsayabilecek kadar geniş hem de hiç kimseyi işaret etmeyecek kadar soyuttur.
 Sokaktaki herhangi bir adam, kahvehanede oturan komşu ya da tarihin tozlu sayfalarında adı unutulmuş bir anlatıcı bir anda "filankes" oluverir. Kelimenin günlük yaşamdaki pratikliği, insan ilişkilerindeki diplomatik sınırları korumasından gelir. Bir dedikodunun öznesi olmaktan kaçınmak, bir hatayı isim vermeden eleştirmek ya da sadece genel bir durumdan bahsetmek istendiğinde bu kelime bir kalkan görevi görür. "Filankes şöyle yapmış" dendiğinde, odak noktası kişinin kimliğinden sıyrılıp tamamen yapılan eyleme veya olayın kendisine döner. Kültürel Bir Ayna "Filankes" sadece dilbilimsel bir zamir değil, aynı zamanda Doğu kültürünün anlatım geleneğinin de bir parçasıdır. Sözlü edebiyatta, masallarda ve dengbêjlerin (halk ozanlarının) anlatılarında hikayenin akışını bozmamak adına figüran rollere bu isim verilir. O, yeri geldiğinde kendi halinde yaşayan bir köylü, yeri geldiğinde ise bizzat anlatıcının kendisidir. Hatta dilde "filan kes vingving a mêşê di kundir de ye" (kendi aleminde olmak) gibi özgün deyimlerin doğmasına da ilham kaynağı olmuştur. 

Sonuç olarak "filankes", dildeki sıradan bir kelimenin çok ötesindedir. O, toplumsal hafızanın, ortak    anlatıların ve kimliksizleştirerek anlatma sanatının en net ifadesidir. İsimlerin ağırlığından ve sınırlarından kaçmak istediğimizde, dilin bize sunduğu bu konforlu liman, insanı özgürleştirir. Çünkü bazı hikayelerin değer kazanması için kim tarafından yaşandığının hiçbir önemi yoktur; önemli olan  sadece yaşanmış olmasıdır.

YORUMLAR

07 Eylül 2026, 16.30
mükemmel bir yazı.
emeğinize sağlık
10 Eylül 2026, 11.14
Ne kadar güzel bir yerden anlatılmış…
“Filankes” deyip geçiyoruz ama aslında bazen tek bir kelimenin içinde koca bir insanlık hâli saklı oluyor. İsmi yok, yüzü yok; ama hikâyesi hepimize bir yerden tanıdık.

Belki de bu yüzden bazı hikâyelerin kahramanının adını bilmeye gerçekten gerek yok. Çünkü insan, okurken o boş bırakılan yere bazen kendini, bazen geçmişinden birini, bazen de hiç unutamadığı birini koyuyor.

Ve sanırım “filankes” tam da burada sıradan bir kelime olmaktan çıkıyor: **Kimseyi söylemeden herkesi anlatabilmenin adı oluyor.**

Kaleminize sağlık. Bir kelimenin ardında böylesine derin bir kültürü ve anlamı görmek çok güzeldi.

Yorum yapabilmek için ÜYE GİRİŞİ yapmalısın